Solucan Kompost

 

Kırmızı solucan (Eisenia foetida) gibi solucan türlerinin büyükbaş hayvan dışkısı ve organik bitki materyallerinin fiziksel ve kimyasal yapılarını değiştirerek ürettikleri toprak düzenleyici ve bitki besleme materyaline vermikompost denir. Hem insan sağlığını hem de çevre güvenliğini riske atan, toprak kalitesini düşüren ve patojen direncini artıran zirai kimyasalların yoğun kullanımı, doğal kaynakların güvenliği konusunda ciddi endişelere neden olmuştur. Bütün bunlar, bilim insanlarını, biyolojik gübre ve pestisit olarak etkili organik ürünlerin kullanımını hedefleyen sürdürülebilir tarımsal üretim yöntemlerinin geliştirilmesine yöneltmiştir.

Bu alanda toprak kalitesini her açıdan artıran aerobik kompost ve solucan gübresi ürünleri büyük önem kazanmıştır.

 

Çeşitli organik atıkların değerlendirilmesi için güvenilir, ekonomik ve sürdürülebilir bir yöntem olan vermikompost yöntemleri, bitki büyümesi, bitki beslenmesi ve çürüme faktörleri üzerinde biyolojik baskılayıcı etkisi olduğu düşünülen “Vermicest” adı verilen ürünlerin üretilmesini sağlar. Vermikompost (solucan gübresi), küçük veya orta ölçekli tarım üreticileri için çok önemli olan düşük girdili bir üretim sistemini mümkün kılmakta ve konvansiyonel tarımdan organik tarıma geçişte başlangıçta gözlenen ürün düşüşünü telafi edebilmektedir. Vermikompost yöntemleri, insan ve hayvanlar için gıda güvenliğini sağlayan, çevre sağlığı açısından güvenilir ve ekonomik değeri yüksek sürdürülebilir bir tarımsal üretim modelini destekleyen tekniklerdir.

Vermikompost, verimliliği artırmak için toprakta agrega oluşumunu sağlar. Toprağın yapısını iyileştirir, toprağın gözenekliliğini arttırır, hava alma ve su tutma kapasitesinin yüksek olmasını sağlar. Bunlar ayrıca bitkinin kök gelişimini daha iyi tamamlamasına yardımcı olur. Böylece bitki topraktaki faydalı besin maddelerini emerek bitki özelliklerinde ve verimde artışa neden olur. Ayrıca toprağa uygulanan solucan gübresinin organik yapısından dolayı topraktaki besin maddelerinde artış sağlanır. Solucanlar toprak yapısını, verimliliğini ve bitkisel üretimi önemli ölçüde etkiler. Besleme ve galeri açma faaliyetleri ile toprak dengesini olumlu yönde geliştirir, suyun toprağa nüfuzunu arttırır, yüzeye uygulanan organik madde, kireç ve gübrelerin toprakla karışmasını hızlandırır ve toprak gözenekliliğini arttırır. Ayrıca bitki kök gelişimini destekledikleri çalışmalarla kanıtlanmıştır; kök hastalıkları oranını önemli ölçüde azaltır, çayır ve mahsul verimini ve tahıl kalitesini artırır.

 

Dünyada ve Türkiye'de farklı bitkiler üzerinde birçok solucan gübresi testi yapılmıştır. Deneylerde çoğu zaman solucan gübresi diğer gübrelerle birlikte kullanılmış ve sonuçlar kontrol gruplarına göre karşılaştırılmıştır. Vermikompost üzerine yapılan çalışmaların çoğu gübrenin verim ve hastalıklar üzerindeki etkisi ile ilgilidir. Ekonomik araştırmalar çok sınırlıdır. Farklı ürünler ve farklı gübrelerle yapılan bazı denemelerin sonuçları aşağıda sunulmuştur.

 

 

Vermikompost, yavaş salınım (tarımsal üretimi artırma ve besin kaybını azaltma) özelliğine sahip olması ve kullanıldığı topraklarda fiziksel, kimyasal, biyolojik ve mikrobiyolojik iyileştirmeler sağlaması nedeniyle güvenilir bir organik gübredir. Yaygın olarak bilinen faydaları arasında; Toprak düzenleyici özelliğe sahip olması, yeterli miktarda faydalı bitki besin maddesi içermesi, bazı pestisit ve bitki hastalıklarını kontrol altına alması, toprak kalitesini artırarak ürün verimini arttırması, uzun vadede kullanıldığında çevre dostu ve ekonomik bir gübre olması sayılabilir. . Topraktaki biyolojik kökenli eksikliği gidermek için her türlü sebze artıkları, çiftlik gübresi, tavuk gübresi, çöp kompostu ve organik endüstriyel atıklar kullanılabilir. Bu malzemeler toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini iyileştirerek toprağa besin sağlar, böylece bitkisel üretimde verim ve kaliteyi olumlu yönde etkiler.

 

Vermikültür çalışmaları, çöp işleme, toprak detoksifikasyonu ve rejenerasyonu ve sürdürülebilir tarım uygulamalarına dahildir. Ticari vermikültür faaliyetleri iki alanda yoğunlaşmıştır. Birincisi solucan gübresi işleme, diğeri ise solucan biyokütle üretimi. Solucan biyokütle üretimi, solucanların kanatlı ve balık yetiştiriciliğinde protein kaynağı olarak kullanılması için yapılmaktadır. Öte yandan vermistabilizasyon, kanalizasyon, kanalizasyon çamuru veya diğer benzer atıkların solucan gübresi ile kompostlaştırılmasıdır (Edwards ve Arancon, 2004). Solucanlar, özellikle tahıl üretiminde bitki büyümesini (%39) ve tahıl verimini (%35) artırır.

 

Ülkemizde çeşitli malzemelerden elde edilen kompost uygulamaları hızla yaygınlaşırken, vermikompost uygulamaları ülkemiz için yeni sayılabilir. Vermikompost ile daha önce yapılan çalışmalarda toprağın fiziksel ve biyolojik yapısını iyileştirdiği, bitki verimi ve kalitesine olumlu etkileri olduğu vurgulanmıştır. Vermikompostun ülkemizde daha çok tanınması ve bitki verimliliğine etkileri ileri çalışmalar ve çalışmalarla ortaya konulmalıdır. Yapılan araştırmalar organik gübrelerin bitkiler, toprak, çevre ve ekonomi için faydalı olduğunu göstermiştir. En önemli çalışmalar, bitkilerin verimini artırmak ve kimyasal gübrelere göre uzun vadede daha iyi sonuçlar alınabileceğini göstermektir. Mikrobiyolojik aktivitenin toprağın diğer kısımlarına göre daha yüksek olduğu rizosfer bölgesinde yapılacak biyo gübre ve solucan gübresi uygulamaları hem toprağın fizikokimyasal özelliklerinde hem de biyolojik verimliliğinde iyileşme sağlar. Böylece kimyasal gübreleme ihtiyacı azalmakta, toprak biyoçeşitliliği ve biyokütlesinde artış meydana gelmektedir. Yapılan bir çalışmada, atıklardan oluşturulan solucan kompostu, mısır bitkisinde kuru madde miktarının artmasına neden olurken, toprak pH değerinin düşmesine yardımcı olmuştur.